Türk Edebiyatı'nın en önde gelen aşk ve gönül şairlerinden biri olan Karacaoğlan'ın “Ela Gözlüm Ben Bu Elden Gidersem” adlı güzel şiirinin, tahlili ve incelemesi...

Karacaoğlan’ın “Ela Gözlüm Ben Bu Elden Gidersem” Adlı Şiirinin Tahlili

Karacaoğlan’ın “Ela Gözlüm Ben Bu Elden Gidersem” Adlı Şiirinin Tahlili

Ela gözlüm ben bu elden gidersem

Zülfü perişanım kal melül melül

Kerem et, aklından çıkarma beni

Ağla gözyaşını sil melül melül

                                               

Elvan çiçekleri takma başına

Kudret kalemini çekme kaşına

Beni unutursan doyma yaşına

Ağla gözyaşını sil melül melül

 

Yeter ey sevdiğim sen seni göz et

Karayı bağla da, beyaz çöz at

Doldur ver bâdeyi bir daha uzat

Ayrılık şerbetin ver melül melül

                                               

Karac’oğlan der ki ölüp ölünce

Ben de güzel sevdim kendi hâlimce

Varıp gurbet ele vasıl olunca

Dostlardan haberim al melül melül

(Karacaoğlan)

 

Şiirin başlığı: Ela Gözlüm Ben Bu Elden Gidersem

Şairi: Karacaoğlan

Vezni: 11’li hece ölçüsü

Nazım birimi: Dörtlük

Söz Sanatları: Birinci dörtlükte, ela gözlüm ve zülfü perişanım ifadeleri sevgilinin yerine kullanılmıştır. Benzeyen sevgili sözlenmemiş, kendisine benzetilen ela gözlüm, zülfü perişanım söylenerek açık istiare sanatı yapılmıştır. Benzetmelerden dolayı teşbih sanatı da vardır. Üçüncü dörtlük, “yeter ey sevdiğim” ifadelerinde geçen “ey” ünlemiyle nida sanatı yapılmıştır.


Redif:

Birinci dörtlükte: İlk dörtlükte kafiye ve redif konusunda kelimeler arasında uyum yok diğer dörtlükler gibi. Şiirin tüm örneklerine bakmamıza rağmen bu dörtlük hepsinde aynı şekilde yazılmış olduğundan bu şekilde vermeyi uygun gördük. Sadece 3. ve 4. dizelerde “melül melül” rediftir.

İkinci dörtlükte: “ına”lar rediftir.

Üçüncü dörtlük: Redif yoktur.

Dördüncü dörtlük: Redif yoktur.


Kafiye:

İlk dörtlük: İlk dörtlükte sadece “kal ve sil” kelimeleri arasında ise “l” harfi yarım kafiyedir.

İkinci dörtlük: “Baş, kaş ve yaş” kelimeleri arasında aş’lar tam kafiyedir.

Üçüncü dörtlük: “-at, -et”ler arasında tam kafiye vardır.

Son dörtlük: “-ca, -ce”ler arasında tam kafiye vardır.


Kafiye şeması: -------------- a

                         --------------- a

                         --------------- a

                         --------------- x

 Kafiye türü/düzeni: Düz uyak.

Ana fikri: Ayrılık, hüzün, aşk.


Bilinmeyen kelimeler:

Zülf: Sevgilinin saçı.

Melül: Mahzun, hüzün, hüzünlü.

Bade: Şarap. Aşkı niteleyen bir unsurdur.

Vasıl ol-: Ulaşmak, varmak.

 

        Şiirde bazı kelimeler vardır ki onlar, şiirin yorumlanmasında bize imkânlar sağlayan anahtar kelimelerdir. Bunlar bize yorumlamak, bağlantı kurmak için yardımcı öğelerdir. Bu şiirde olduğu gibi Karacaoğlan’ın şiirleri sade bir dille yazılan öz Türkçenin güzel ve etkileyici örneklerini barındırmaktadır.

         “Ela gözlüm, zülfü perişanım, elvan çiçekleri, unutursan, karaları bağla, beyazı çöz at, ölüm, sevmek, melül melül” bu kelimeler şiirdeki anahtar kelimelerden bazılardır. Başka bir araştırmacı bizden farklı kelimelere de yönelebilir. Bu kişiden kişiye değişen bir bakış açısıdır.

 

Birinci Dörtlük

Ela gözlüm ben bu elden gidersem

Zülfü perişanım kal melül melül

Kerem et, aklından çıkarma beni

Ağla gözyaşını sil melül melül

         Göz, sevgilinin en çok dikkat edilen ve en etkileyici yönüdür. Ela renk: “Gözde sarıya çalan kestane rengi” (Tdk 2011: 779) olup eskiden olduğu gibi şimdi de dikkat çeken alımlı bakışlarından kaçılamayan etkileyici bir göz rengidir. Şair, gözden sonra önemli diğer bir unsur olan saça geçerek sevgiliye “zülfünü/saçlarını dağıt” diyerek sevgilinin güzel görünmesini istemiyor. Böylece ona kimse âşık olmasın. Sonra da “aklından çıkar beni ağla gözyaşlarını sil hüzünlü hüzünlü” ki görenler senin bir başkasına âşık olduğunu anlasın demek istiyor. Şair, bunları sevgilisinden isteyerek başkalarının sevdiğinden uzak durmasını arzu ediyor. Güzel ve etkileyici bir dörtlük. Sürekli ağlamasını istiyor, sürekli ağlayan bir kızın derdinin olduğu, sevdiğinin olduğu anlaşılır ve onda uzak durulur.


İkinci Dörtlük

Elvan çiçekleri takma başına

Kudret kalemini çekme kaşına

Beni unutursan doyma yaşına

Ağla gözyaşını sil melül melül

         Şair, ikinci dörtlükte de sevgilisine nasıl davranması gerektiğini devam ettirerek onu tembihliyor. Elvan çiçekleri yani çeşitli renklerdeki çiçekleri takma başına, kaşına kalem çekme diyerek uyarıyor. Eğer süslenirse bu sevinçli, mutlu olduğu anlamında anlaşılır ve sevdiğinin etrafına başka âşıkların gelmesine sebep olur. Sonra da beni unutma ağla gözyaşlarını da sil bekle ben gelinceye kadar diyerek dizelerine devam ediyor.


Üçüncü Dörtlük

Yeter ey sevdiğim sen seni göz et

Karayı bağla da, beyaz çöz at

Doldur ver bâdeyi bir daha uzat

Ayrılık şerbetin ver melül melül

         Şair, üçüncü dörtlükte de aynı üslûbu devam ettirerek bu sefer sevdiğinden beyazları bırakıp karalar bağlamasını istiyor. Bu dörtlükte ayrılığın verdiği acının şiddeti artarak devam ettiği dizelerden anlaşılmaktadır.


Son Dörtlük

Karac’oğlan der ki ölüp ölünce

Ben de güzel sevdim kendi hâlimce

Varıp gurbet ele vasıl olunca

Dostlardan haberim al melül melül

         Son dörtlükte Karacaoğlan, son kez sevdiğini tembihleyerek ben ölünceye kadar unutma beni demektedir. Gurbet ele ulaşınca o zaman öldüğümde dostlarımdan haberimi alırsın diyerek sevdiğine son sözlerini söylemektedir.


Kaynakça:

Türk Dil Kurumu. (2011). (Hzl. Haluk Şükrü Akalın). Türkçe Sözlük. (11. Baskı). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Ali Ozanemre. (2012). Döne Döne Karacaoğlan Araştırma-İnceleme. (Gözden Geçirilmiş 2. Baskı). Ankara: Alter Yayınları

Hasan Emrah


Bu İçeriğe Tepki Ver (en fazla 3 tepki)


BUNLARI DA GÖRMEK İSTEYEBİLİRSİN!

Facebook Yorumları